महाराष्ट्रात कुत्रे मांजरे पांढरे उंदीर इत्यादी पाळीव प्राण्यांसाठी स्वतंत्र स्मशानभूमीची व्यवस्था - शासनाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय

 

महाराष्ट्रात कुत्रे मांजरे पांढरे उंदीर इत्यादी पाळीव प्राण्यांसाठी स्वतंत्र स्मशानभूमीची व्यवस्था - शासनाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय

मुंबई, दि. २५ एप्रिल २०२५: महाराष्ट्र शासनाने पाळीव प्राण्यांच्या अंत्यविधीसाठी स्वतंत्र व्यवस्था करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. नगर विकास विभागाने जारी केलेल्या शासन परिपत्रकानुसार (क्र. औचित्य २०२३/प्र.क्र.२३३/नवि-२०), राज्यातील सर्व महानगरपालिका, नगरपरिषदा आणि नगरपंचायतींना घनकचरा व्यवस्थापन केंद्राजवळ पाळीव प्राण्यांच्या अंत्यसंस्कारासाठी खास जागा उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. 

पाळीव प्राण्यांच्या अंत्यविधीला आता सन्मान

कुत्रे, मांजरे, पांढरे उंदिर यांसारख्या पाळीव प्राण्यांचे मालक त्यांच्या मृत्यूनंतर योग्य अंत्यसंस्कार करण्यासाठी जागेच्या शोधात असतात. मात्र, अनेकदा मृत प्राण्यांचे शरीर मोकळ्या जागेत, तलावात किंवा रस्त्यावर टाकले जाते, ज्यामुळे दुर्गंधी आणि रोगराईचा धोका निर्माण होतो. हा प्रश्न लक्षात घेऊन, श्री. प्रताप सरनाईक, विधानसभा सदस्य, यांनी २५ जुलै २०२३ रोजी विधानमंडळात हा मुद्दा उपस्थित केला होता. त्यानंतर शासनाने हा संवेदनशील निर्णय घेतला आहे.

शासनाच्या मार्गदर्शक सूचना 

- जागेची उपलब्धता: प्रत्येक नागरी स्वराज्य संस्थेने घनकचरा व्यवस्थापन केंद्राजवळ पाळीव प्राण्यांच्या अंत्यसंस्कारासाठी जागा राखीव ठेवावी.  

- सुरक्षा व्यवस्था: या जागेला संरक्षक भिंत आणि पुरेशी सुरक्षा व्यवस्था असावी.  

- दक्षता: अंत्यसंस्कार प्रक्रियेत दुर्गंधी किंवा रोगराई पसरणार नाही याची काळजी घ्यावी.  

- प्रतिबंध: मृत प्राण्यांचे शरीर इतरत्र टाकले जाणार नाही याची खबरदारी घ्यावी.  

- नाममात्र शुल्क: अंत्यसंस्कारासाठी ठरावीक शुल्क आकारून परवानगी द्यावी.  

नागरिकांसाठी दिलासा

या निर्णयामुळे पाळीव प्राण्यांच्या मालकांना आपल्या प्रिय प्राण्यांचा सन्मानपूर्वक अंत्यसंस्कार करता येणार आहे. तसेच, मृत प्राण्यांमुळे निर्माण होणारी अस्वच्छता आणि आरोग्याचा धोका कमी होईल. स्थानिक स्वराज्य संस्थांना या योजनेची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

शासन परिपत्रकाची उपलब्धता

सदर परिपत्रक महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. याचा संगणक संकेतांक २०२५०४२५१२२४०७८८२५ असून, ते डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित आहे.

प्राणीप्रेमींकडून स्वागत

या निर्णयाचे प्राणीप्रेमी आणि नागरिकांनी स्वागत केले आहे. “हा निर्णय पाळीव प्राण्यांप्रती संवेदनशीलता दर्शवतो आणि पर्यावरण संरक्षणालाही हातभार लावेल,” असे मत प्राणी कल्याण संस्थेच्या एका कार्यकर्त्याने व्यक्त केले.
महाराष्ट्र शासनाचा हा पुढाकार पाळीव प्राण्यांच्या सन्मानासोबतच स्वच्छ आणि सुरक्षित शहरांच्या निर्मितीसाठी एक महत्त्वाचे पाऊल ठरणार आहे.