तीळगुळ फक्त हातावर, कटुता मनातच?मकरसंक्रांत की औपचारिक गोडगोडपणाचा राष्ट्रीय सण?

"तीळगुळ घ्या आणि गोड गोड बोला..."
हा वाक्प्रचार आज केवळ सणापुरता उरला आहे का, असा गंभीर प्रश्न आज संपूर्ण देशासमोर उभा ठाकला आहे.

मकरसंक्रांतीच्या शुभमुहूर्तावर देशभरात घराघरांत तीळगुळ वाटला जातो, सोशल मीडियावर शुभेच्छांचा महापूर येतो; मात्र प्रत्यक्ष आयुष्यातील नात्यांमध्ये कटुता, अहंकार आणि असंवेदनशीलता अधिक तीव्र होत चालली आहे. गोड बोलण्याचा संदेश देणारा हा सण आज औपचारिकतेचा मुखवटा ठरत चालला आहे का, याचा आत्मपरीक्षणाचा क्षण समाजाला आला आहे.

आज आपण तंत्रज्ञानात, अर्थव्यवस्थेत आणि जागतिक स्तरावर प्रगत झालो असलो, तरी माणसामाणसांतील संवाद, सहवेदना आणि आपुलकी मात्र कमी होत चालली आहे. शुभेच्छांचा एक ‘फॉरवर्ड मेसेज’ पाठवून नात्यांची जबाबदारी संपली, अशी मानसिकता बळावत आहे. हातावर ठेवलेला तीळगुळ गोड असतो; पण मनात साठवलेली कटुता मात्र वर्षानुवर्षे तशीच राहते—हीच खरी शोकांतिका आहे.

खरं तर, तीळगुळ हा केवळ खाद्यपदार्थ नसून सांस्कृतिक संदेश आहे. तिळात तेल असतं आणि गुळात गोडवा—दोन्ही एकत्र आले की स्नेह तयार होतो. तसाच स्नेह आज नात्यांमध्ये हरवत चालला आहे. धारदार शब्दांनी जखमा देणं, अपमानाच्या आठवणी जपून ठेवणं आणि दिखाऊ गोडपणामागे खऱ्या भावना लपवणं—ही प्रवृत्ती समाजासाठी धोक्याची घंटा आहे.

खोटी स्तुती, औपचारिक शुभेच्छा किंवा दिखाऊ हसणं यापेक्षा संकटात दिलेला आधार, दुःखात ठेवलेला खांदा आणि यशात मनापासून वाजवलेली टाळी—हेच खरे गोड बोलणे आहे. शब्दांमध्ये साखर नव्हे, तर माणुसकीचा ओलावा असावा, हीच संक्रांतीची खरी शिकवण आहे.
आज गरज आहे ती नात्यांचा पुनर्विचार करण्याची. जुन्या गैरसमजांच्या गाठी सोडण्याची, अहंकार बाजूला ठेवण्याची आणि संवाद पुन्हा जिवंत करण्याची. संक्रांत ही केवळ सण न राहता, नात्यांमध्ये नवीन गोडवा पेरण्याचा संकल्प बनायला हवा.

यंदाची संक्रांत देशाला एक संदेश देते—
फक्त हातावर तीळगुळ नको, तर मनात प्रेम हवं.
फक्त गोड शब्द नको, तर गोड भावना हव्यात.